მარინა აბრამოვიჩი პერფორმანსებისა და ინსტალაციების “ბებია”

Ivaneკონცეპტუალური ხელოვნება, იგივე კონცეპტუალიზმი, ხელოვნების დარგია, რომელმაც გასული საუკუნის 60-იან წლებში იჩინა თავი.  ტრადიციული ხელოვნებისაგან განსხვავებით, სადაც უმთავრესია იდეის გამოხატვა თუ გამოსახვა, არტ-მოღვაწეობის არსი კონცეპტუალიზმში განიხილება თავად კონცეპტში, საგნის, მოვლენის, ხელოვნების ნაწარმოების ფორმალურ-ლოგიკური იდეაში, მის კონკრეტულ პრეზენტაციასა და დოკუმენტურად გადმოცემულ პროექტში.  ავანგარდის ეს უკანასკნელი მნიშვნელოვანი მიმდინარეობა დიდი პოპულარობით სარგებლობს მსოფლიოში. დღესდღეობით ყველა წამყვან გალერეაში, მუზეუმსა თუ მოდის კვირეულზე შევხვდებით სხვადსხვა კონცეპტუალურ არტ-პერფორმანსსა და ინსტალაციას.

ჩემი ბლოგი და ჟურნალი ბომონდი ამჯერად წარმოგიდგენთ არტ-პერფორმანსებისა და ინსტალაციების ბებიად წოდებულ, წარმოშობით იუგოსლავიელ ხელოვანს მარინა აბრამოვიჩს. მისი შემოქმედება ერთგვარი ექსპერიმენტია ადამიანის ფიზიოლოგიური და ფსიქოლოგიური შესაძლებლობების საზღვრების შესწავლაში და გვიჩვენებს თავად ავტორის ფიზიკურ და ფსიქიკურ კონცენტრაციას.

6a00d8341c630a53ef0153929fb2d5970b

მარინა აბრამოვიჩმა პირველად 1970-იან წლებში დაიწყო პერმორმანსებზე მუშაობა და თავისი შემოქმედების მთავარ ობიექტად საკუთარი სხეული გამოიყენა. კარიერის განმავლობაში სრულად მიუძღვნა თავი  საქმეს და ხელოვნებისთვის არაერთხელ ჩაიგდო სიცოცხლე საფრთხეში.  მან შექმნა სოციალისტური იუგოსლავიის  პოლიტიკური კლიმატის წინააღმდეგ საპროტესტო პერფორმანსების მთელი სერია, რომელშიც თავსაც და მაყურებელსაც ექსტრემალურ პირობებში აყენებდა.

7ec57ea8411bff75e722c5eb4d4e31401973 წელს არტ-ინსტალაციისას „რიტმი 10“, რომლის პრეზენტაციაც ედინბურგის ფესტივალზე შედგა, აბრამოვიჩი თეთრ იატაკზე იჯდა ოცი სხვადასხვა ზომის დანისა და ხმის ჩამწერი აპარატების გარემოცვაში. იგი რაც შეიძლება სწრაფად ირტყამდა დანას თითებშუა და როცა სისწრაფისგან ხელში ერჭობოდა, აგრძელებდა იგივეს მომდევნო დანით, იარაღის სრულ ამოწურვამდე. ბოლოს კი, გადაახვია ჩანაწერი და შეეცადა ჩაწერილი ხმები და ქმედებები გაემეორებინა. “როდესაც შენ იყენებ პერფორმანსის სტრუქტურას, შეგიძლია უბიძგო შენს სხეულს გააკეთოს ისეთი რამ, რაც ჩვეულებრივ გარემოში აბსოლუტურად არანორმალურად აღიქმება და ვერც გააკეთებდი” – განმარტავდა ავტორი.

 

1974 წელს გამართულ „რიტმ 2“-ში კი მნახველთა თვალწინ  ძლიერმოქმედი ფსიქოტრობული მედიკამენტების დიდი დოზა მიიღო. იმავე წელს „რიტმი 5“-ის პრეზენტაციის დროს, პერფორმერი ცეცხლმოკიდებულ ხუთქიმიანი ვარსკვლავის კონსტრუქციაში იმყოფებოდა, სადაც მშვიდად დაიჭრა ხელისა და ფეხის ფრჩხილები, შემდეგ შეიჭრა თმა და ცეცხლში ჩაყარა. ფინალში კი კონსტრუქციის ცენტრში დაწვა. ვარსკვლავი კომუნისტურ სიმბოლოს უკავშირდებოდა, რომლის დაწვითაც ფიზიკური და სულიერი განწმენდა ხდებოდა.  ნახშირორჟანგმა და გამონაბოლქვმა  აბრამოვიჩს გონება დაუკარგა, რასაც ცეცხლის ჩაქრობამდე ვერავინ მიხვდა. მოგვიანებით ინტერვიუში განაცხადა, რომ სწორად  ვერ გათვალა სხეულის ლიმიტი და ამას თავს ვერ პატიობდა.

98.5214_ph_web


„თუკი შენ კარგავ ცნობიერებას, შენ ვერ იქნები აწმყო, შენ ვეღარ მოახდენ წარდგენას


ამ ექსპერიმენტების კულმინაცია იყო ნეაპოლის მორას გალერეაში წარმოდგენილი „რიტმი 0“, რომლის დროსაც ავტორმა მნახველებს შესთავაზა 72 ნივთი, რომლის გამოყენებაც თავისი სურვილისამებრ შეეძლოთ. არტისტმა  6 საათის განმავლობაში თავის სხეულზე მანიპულირების უფლება მისცა სტუმრებს. თავიდან ყველა ფრთხილად და მორიდებით ეპყრობოდა, მაგრამ როდესაც აღიქვეს ობიექტის პასიურობა, მონაწილეებიც და ატმოსფეროც  უფრო და უფრო აგრესიული ხდებოდა. უჭრიდნენ ტანსაცმელს, არჭობდნენ ბასრ ნივთებს და ერთმა თავში იარაღიც კი დაუმიზნა, რომელიც სასწრაფოდ ჩამოართვეს. დაგეგმილი 6 საათის გასვლის შემდეგ, პერფომერი ადგა და წავიდა ხალხისკენ, რომლებმაც  სწრაფად დატოვეს სივრცე რეალური კონფრონტაციისაგან თავდასაცავად. აღნიშნული გამოცდილების საფუძველზე აბრამოვუჩმა განაცხადა, „თუ ხალხს მივანდობთ გადაწყვეტილებას, შეიძლება მოგკლან“. მომდევნო წელს პერფორმანსში „თომას ტუჩები“ მან მუცელზე ბრიტვით ამოიკაწრა ვარსკვლავი და სისხლიანი ჭრილობებით იწვა ყინულზე.

larger

1975 წელს მარინა აბრამოვიჩი საცხოვრებლად ამსტერდამში გადავიდა, სადაც გაიცნო მხატვარი ულაი /უვე ლაისიპენი/, ცხოვრების თანამგზავრი და შემოქმედებითი პარტნიორი 12 წლის განმავლობაში. მათ პირველი ერთობლივი ნამუშევარი „ურთიერთობა სივრცეში“ წარმოადგინეს 1976 წელს ვენეციის ბიენალეზე. ისინი შიშვლელები დიდი სისწრაფით გარბოდნენ ერთმანეთისკენ და მთელი ძალით ეჯახებოდნენ. მათ სურდათ ქალისა და მამაკაცის ენერგიის გაერთიანებით შეექმნათ რაღაც მესამე, რასაც ისინი უწოდებდნენ „Thatself“. 1977 წელს ბოლონიაში გამართულ პერფორმანსების ფესტივალზე მათ მიერ დადგმული 6 საათიანი „უწონადობა“, 3 საათის შემდეგ პოლიციის ჩარევით შეწყდა. იდეა მდგომარეობდა იმაში, რომ ავტორებმა მუზეუმის შესასვლელი კარი საკუთარი შიშვლები სხეულებით წარმოადგინეს. შემსვლელები მათ შორის არსებულ ვიწრო სივრცეში პირდაპირ ვერ ეტეოდნენ, ამიტომ თავად  უნდა აერჩიათ რომელიმე ხელოვანი და მისკენ პირისპირ შებრუნებულებს უნდა გაევლოთ. მათი ცნობილი ინსტალაცია “კომუნისტური სხეული, კაპიტალისტური სხეული” კი აპროტესტებდა ადამიანების შორის იდეოლოგიურ ბარიერს. მარინა აბრამოვიჩისა და ულაის ერთობლივი მუშაობა სცდიდა ადამიანის სხეულის ფიზიკურ ლიმიტებს, იკვლევდა ქალისა და მამაკაცის პრინციპებს, ფიზიკურ ენერგიას, ტრანსცენდენტალურ მედიტაციასა და არავერბალურ კომუნიკაციას. მათი სხეული სწავლობდა, რომ ყოველთვის ყოფილიყო კონცენტრირებული.

934184122

ზემოთ ჩამოთვლილი და სხვა უამრავი წარმატებული ერთობლივი ნამუშევრის შემდეგ, როგორებიც იყო „ჩასუნთქვა-ამოსუნთქვა“, „ააა-ააა“, „სიმშვიდის ენერგია“, „ურთიერთობა მოძრაობაში“, მათი კოლაბორაცია 1988 წელს დასრულდა პერფორმანსით „დიდ კედელზე მსვლელობა“.  ამ იდეის შესასრულებად, თანხმობას  ჩინეთის მთავრობისაგან  8 წლის განმავლობაში ელოდებოდნენ. ისინი ფიქრობდნენ, რომ ჩინეთის დიდი კედელი  თავისი მეტაფიზიკური მნიშვნელობით ირმის ნახტომის ზუსტ ასლს წარმოადგენს დედამიწაზე, რადგან იწყება ყვითელ ზღვაში, კუდი აქვს გობის უდაბნოში, ტორსი კი მთებში. ულაიმ, როგორც ცეცხლის სტიქიამ და მამაკაცურმა საწყისმა, მსვლელობა დაიწყო უდაბნოდან. მარინამ კი, როგორც წყალმა და ქალურმა საწყისმა – ზღვიდან. თავდაპირველი გადაწყვეტილებით, ისინი უნდა შეხვედროდნენ ერთმანეთს კედლის შუაში და დაქორწინებულიყვნენ. მაგრამ იმ პერიოდის განმავლობაში ვიდრე პროექტი ბოლომდე განხორციელდა, ბევრი რამ შეიცვალა და ეს მათი ბოლო პერფორმანსი აღმოჩნდა. ორივე ხელოვანმა ერთმანეთთან შესახვედრად 2500 კილომეტრი გაიარა იმისთვის, რომ დაშორებულიყვნენ და ცალ-ცალკე გაეგრძელებინათ ცხოვრება და მოღვაწეობა.

1997 წელს აბრამოვიჩის ნამუშევარმა „ბალკანური ბაროკო“ ვენეციის ბიანელეს მთავარი პრიზი „ოქროს ლომი“ დაიმსახურა. ხელოვანი 4 დღის განმავლობაში ასუფთავებდა ხორცისაგან და წმენდდა სისხლს 2,5 ტონა საქონლის ძვლებს და თან მღეროდა ბალკანურ ხალხურ სიმღერებს.

ABRA970001

მარინა აბრამოვიჩის ყველაზე დიდი რეტროსპექტივა სახელწოდებით „არტისტი აწმყოა“ შედგა 2010 წელს ნიუ-იორკის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში. დიდი დარბაზის ცენტრში ერთმანეთის საპირისპიროდ მდგარი სკამებიდან ერთზე  იჯდა ხელოვანი, ხოლო მეორეზე ნებისმიერ მისულ სტუმარს შეეძლო მოთავსებულიყო და განუსაზღვრელი დროით ეყურა  თვალებში. პერფორმანსი 736 საათი და 30 წუთი გრძელდებოდა და ჯამში ავტორს 1500-ზე მეტმა ადამიანმა ჩახედა თვალებში. ბევრი 10 წუთზე მეტს ვერ ჩერდებოდა და ტირილს იწყებდა, ზოგი  ცუდად გახდა. ასეთმა მგრძნობიარე არტ-ინსტალაციამ მონაწილეებში ემოციების დიდი მოზღვავება გამოიწყვია, რადგან თვალები ადამიანის სულის სარკეა და მთელი მისი ბუნებისა და სიღრმის შემცველი.

how_performance_art_took_over_the_art_world_900x450_c

გოგონა, რომელიც 14 წლის ასაკში რუსულ რულეტკას თამაშობდა დედის რევოლვერით, რომელიც მთელი ბავშვობა, ბრიჯიტ ბორდოს მსგავსი ცხვირის ოცნებაში, ცდილობდა ცხვირი გაეტეხა, რომ მშობლებს მისთვის პლასტიკური ოპერაცია გაეკეთებინათ,  რომელიც ოცნებობდა მოიერიშე თვითმფრინავით ეფრინა, რომ ცა კვამლით შეეღება, რომელიც ბელგრადიდან გაქცეული ქსოვით ირჩენდა თავს, რომელმაც მთელი წელი იცხოვრა ავსტრალიაში აბორიგენებთან, რომელმაც გამოზარდა დაობლებული ჩვილი კენგურუ და დედობა მხოლოდ მაშინ შეიგრძნო,  უკვე 71 წლის, მაგრამ ისევ ისეთი ამოუცნობი და კრეატიული  გოგონაა და შეკითხვას, რომ თუ არა ვამპირი, როგორ ინარჩუნებს ასეთ ახალგაზრდულ ხიბლს,  ხუმრობით პასუხობს, რომ ბალკანელები არასდროს ბერდებიან.

ტექსტი: ივანე ქეშიკაშვილი

 

Advertisements

ჯეფ კუნსი – ახალი ხედვის დიდოსტატი თუ კიტჩის მეფე?!

Ivaneთანამედროვე ხელოვნებაში  უამრავ საინტერესო შემოქმედს, კერძოდ, მოქანდაკეს ვხვდებით. დღესდღეობით მასალების მრავალფეროვნება  შესაძლებას იძლევა შეიქმნას ახალი და სრულიად წარმოუდგენელი ნიმუშები. ალბათ, გასული საუკუნის მიწურულს ვერავინ წარმოიდგენდა, რომ უბრალო ბუშტის ძაღლი დიდ ქანდაკებად გადაიქცეოდა და უამრავ წამყვან გალერიაში საპატიო ადგილს დაიკავებდა.   ყველა მიხვდება, რომ საუბარია ამერიკელ არტისტზე, მოქანდაკე ჯეფ კუნსზე. მას ბანალური ობიექტების დიდოსტატს უწოდებენ. ეს, რა თქმა უნდა, ხუმრობით. კუნსის შემოქმედება თანამედროვე მოქმედი არტისტებიდან ყველაზე ძვირადღირებულია. მისი ნარინჯისფერი  „ბუშტის ძაღლი“ 2013 წელს კრისტის აუქციონზე  58,4 მილიონ ამერიკულ დოლარად გაიყიდა, რაც სრული რეკორდია მსოფლიოში. კრიტიკოსების აზრი მისი შემოქმედების მიმართ, ორ ნაწილად არის გაყოფილი. ზოგს  ახალი ხედვის დიდოსტატად მიაჩნია, ზოგიც კი არსებულის სარფიანად გამოყენებაში სდებს ბრალს. ასეა თუ ისე, თამამად შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ჯეფ კუნსი სრულიად ახალი სახელია თანამედროვე ხელოვნებისა და ქანდაკების ისტორიაში. მისი შემოქმედება ყოველთვის ექსპერიმენტია, საზღვარია  განვითარებულ ხელოვნებასა და  მასკულტურას შორის, ურთიერთობაა საკუთარ თავსა და სამყაროს შორის.

jeff-koons

“ვფიქრობ ხელოვნება იყენებს ყველაფერს, რაც შენს გარშემოა, რაც შენი წარსულია. ჩემმა შემოქმედებამ გააქრო ჩემში ყველა შინაგანი დაბრკოლება და შიში. აი ესაა მთავარი წარმატების გასაღებიც“ – ჯეფ კუნსი.

Blue-balloon-dog

კუნსი 70-იანი წლებიდან იყენებს გასაბერი სათამაშოების იდეასა და ფორმებს თავის შემოქმედებაში.  მისი ერთ-ერთი პირველი ნამუშევარია „კურდღელი“, რომელიც მაღალ ტემპერატურაზე გაპრიალებული ფოლადისგანაა დამზადებული. ქანდაკებამ უდიდესი აურზაური და დაინტერესება გამოიწვია. მისი ექსპონატად ქცევა ძალიან ბევრ მუზეუმს და გალერეას უნდოდა. ქანდაკებამ ჩიკაგოს ხელოვნების მუზეუმში დაიდო ბინა და მის სავიზიტო ბარათადაც იქცა. მაგრამ, ყველაფერის მიუხედავად, ჯეფ კუნსის სახელის ხსენებისას, პირველ რიგში თვალწინ ბუშტის დიდი ძაღლები წარმოგვიდგება. ამიტომაც კუნსის ყველაზე წარმატებულ სერიად „დღესასწაული“ ითვლება, რომელშიც გაერთიანებულია ბუშტის ძაღლი, ტიტები, ბრილიანტი და კვერცხი. ოცი სკულპტურისგან შედგენილი სერია რამდენიმე წლის მანძილზე იქმნებოდა. სულ ცოტა ხნის  წინ, ბოლო ქანდაკებები – ბუშტის გედი, კურდღელი და მაიმუნი დაემატა.  ქანდაკებები მსოფლიოს მასშტაბით სხვადასხვა გალერეასა და მუზეუმშია წარმოდგენილი.

gagoNYC_1jeff-koons-art

მინდა განვიხილო კუნსის კოლაბორაციები სხვადასხვა არტისტებთან, სამოსისა თუ ავტომობილების ბრენდებთან. ჯეფ კუნსის  ერთ-ერთი დიდი კოლაბორაცია  2013 წელს შედგა მომღერალ ლედი გაგასთან. მათ ერთობლივად გაგას მესამე სტუდიურ ალბომზე ARTPOP-ზე იმუშავეს. ალბომის მთლიანი ვიზუალი კუნსის შემოქმედებაა. შიშველ ქანდაკებად ქცეული ფოტოები დიდი ლურჯი სარკისებრი სფეროებით, რომელიც ადამიანის უხერხულ ადგილებს ფარავს. კუნსმა სპეციალურად შექმნა ქანდაკებების სერია, რომელშიც ლურჯი სფეროებია გამოყენებული, შეიქმნა უამრავი ტილოც.   ცნობილი იტალიელი მხატვარის, სანდრო ბოტიჩელის  „ვენერას დაბადებით“ ინსპირირებულმა ჯეფმა ერთ-ერთ ინტერვიუში განაცხადა: „ მე მინდოდა გაგა ყოფილიყო ქანდაკება. ალბათ არ გაგიკვირდებათ და მართლაც, მისგან შევქმენი ცხოვრებაში პირველად ცოცხალი სკულპტურა ლურჯი სფეროთი“. ალბომის ვიზუალი ერთ-ერთ საუკეთესოდ დასახელდა მსოფლიოში.

Lady Gaga Artpop album cover by Jeff Koons

koonslouisvuittonმოდის მოყვარულებისთვის ჯეფ კუნსისა და ლუი ვიტონის  მოდის სახლის კოლაბორაცია ერთ-ერთი საუკეთესოა. კუნსმა მიმდინარე წლის აპრილში წარმოადგინა ჩანთებისა და აქსესუარების კოლაბორაცია, რომელზეც პრინტებად ცნობილი მხატვრების ნამუშევრები გამოიყენა. კოლექციაში “Masters” გაერთიანებულია ლეონარდო და ვინჩის, ტიციანის, პეტერ პაულ რუბენსისა და ვინსენტ ვან გოგის ნამუშევრები. კოლაბორაციამ გამოსვლისთანავე გაყიდვების რეკორდულ მაჩვენებელს მიაღწია და ბრენდმა კუნსს თანამშრომლობის გაგრძელება სთხოვა. სულ რამდენიმე დღის წინ ფრანგული ბრენდის ვიტრინებში გამოჩნდა ახალი ჩანთები და აქსესუარები სხვა მხატვრების ნამუშევრებით. კოლაბორაცია “Masters II” მოიცავს კლოდ მონეს, ედვარდ მანეს,  პოლ გოგენის, ნიკოლა პუსენის, ფრანსუა ბუშესა და უილიამ ტერნერის ნამუშევრებს. ხელოვნების ისტორიისა და მოდის კოლაბორაციამ კიდევ ერთხელ ძალიან დასამახსოვრებელი პროდუქტი შექმნა. ლუი ვიტონის ჩანთებზე მორგებული უდიდესი მხატვრების ნამუშევრებით, კუნსმა კიდევ ერთხელ გააოცა საზოგადოება. დაპრინტულ ჩანთებზე ოქროსფრად წერია მხატვრის გვარი და რა თქმა უნდა, „LV“ თავისი ტრადიციული ლოგოებით. კუნსმა აგრეთვე რეკონფიგურაცია გაუკეთა ბრენდის ცნობილ ლოგოს, რაც  ბრენდის 163 წლიან ისტორიაში არასოდეს მომხდარა.

http-hypebeast.comimage201710jeff-koons-louis-vuitton-masters-collection-part-1

ძალიან საინტერესო იყო მოდის და ხელოვნების კრიტიკოსების აზრი. მოდის კრიტიკოსების განცხადებით, კუნსმა შთამბეჭდავი კოლაბორაცია შექმნა და მოდის მიმდევრებს შემოქმედებითობისკენ მოუწოდა, მაგრამ სრულიად საპირისპიროდ გამოიყურება ხელოვნების კრიტიკოსების აზრი. ამ კოლაბორაციას წინ უძღვოდა 2014 წელს შვედური ბრენდისთვის H&M შექმნილი ჩანთები, რომლებსაც ამშვენებდა მისი „ყვითელი ძაღლი“. აქსესუარი განსაზღვრული ოდენობით შეიქმნა და იყიდებოდა მხოლოდ ნიუ-იორკში, მეხუთე ავენიუსა და 48-ე ქუჩების კუთხეში მდებარე აღნიშნული ბრენდის მაღაზიაში.

24zROW1-master1050

2010 წელს ავტომობილების გერმანულმა ფირმამ BMW, რომლის სპორტული მანქანების დიზაინზე ნამუშევარი ჰქონდათ თანამედროვეობის ყველაზე ცნობილ შემოქმედებს ალექსანდრე კოლდერს, ოლაფურ ელიასონს, როი ლიხტენშტეინს, ენდი უორხოლს, ჯონ ბალდესარის, ცაო ფეის და სხვა, დიზაინი ჯეფ კუნსს დაუკვეთა. თანამშრომლობა წარმატებული გამოდგა. შედეგად შეიქმნა არტ მანქანა BMW M3 GT2. კუნსის განცხადებით, ის დიდი ხანი მუშაობდა ავტომობილის დიზაინზე. შეისწავლა უამრავი ნიმუში, ასევე გაეცნო სხვადასხვა გრაფიკულ მიმდინარეობას. BMW M3 GT2 შექმნილია უახლესი მასალების გამოყენებით და ფერადი ზოლებით მიღწეულია 3D ეფექტი. შავ ფონზე ასობით ფერადი ხაზის დინამიურობა, იძლევა დაუძლეველი სისწრაფის ეფექტს. სწორედ ეს იყო კუნსის ამოცანაც, რომ შეექმნა ავტომობილის დიზაინი, რომელიც  კიდევ უფრო გადაჭარბებულად წარმოადგენდა მის რეალურ სიჩქარეს.

bmw-m3-gt2-art-car-jeff-koons-2011-widescreen-08

Jeff-Koons-Balloon-Venus-∏Alexis-Dahanასევე ძალიან საინტერესოა და აღსანიშნია ჯეფ კუნსის კოლაბორაცია “Dom Perignon”-თან.  თანამშრომლობა შამპანურის ისეთ ბრენდთან, რომლის დიზაინზეც პაბლო პიკასო, სალვადორ დალი, ენდი უორხოლი და ამერიკელი რეჟისორი დევიდ ლინჩი მუშაობდნენ.  2013 წელს შედგა ვინტაჟური, 2003 წლის შარდონესა და პინო ნუარის საუკეთესო მოსავლით შექმნილი, ვარდისფერი მშრალი ცქრიალა ღვინის პრეზენტაცია, რომელიც სპეციალურად შეიქმნა ჯეფ კუნსთან ერთად. ბოთლის ქეისის, სახელწოდებით Balloon Venus (ბუშტის ვენერა), ინსპირაციას ერთ-ერთი ყველაზე ძველი ადამიანის გამოსახულების ქანდაკება, პალეოლითის ვენერა წარმოადგენდა. შამპანური ლიმიტირებული სერია გამოვიდა და მისი ფასი ქეისით 15 ათას ევროს შეადგენდა.

2016 წელს კუნსმა google-თან კოლაბორაციით შექმნა ე.წ. „ცოცხალი“ ტელეფონის ქეისი Nexus 6P და Nexus 5X სმარტფონებისთვის. ქეისები შექმნილია მხატვრის პოპულარული სერიის Gazing Ball სამი ნიმუშის მიხედვით. ქეისში ჩამონტაჟებული ჩიპის საშუალებით, ეკრანზე გადმოდის იგივე გამოსახულება, რაც ქეისის გარეკანზეა.

ჯეფ კუნსის ბოლო მასშტაბური გამოფენა სახელწოდებით „რეტროსპექტული“, მის მშობლიურ ქალაქ ნიუ-იორკში, უიტნის ამერიკული ხელოვნების მუზეუმში ჩატარდა. უზარმაზარ  გამოფენას მთლიანი მუზეუმის ტერიტორია ჰქონდა დათმობილი, სადაც წარმოდგენილი იყო კუნსის ნამუშევრები სერიების მიხედვით.

gallery-6-photo-by-prudence-cuming-associates-victor-mara-ltd-artwork-jeff-koons

პროვოკაციული ოპტიკური ილუზია

IMG_19481960-იანი წლები ხელოვნების სხვადასხვა პოპულარული მიმდინარეობის დაბადების ათწლეულია. ერთ-ერთი გამორჩეული Op Art ანუ ოპტიკური ხელოვნებაა, რომელმაც ქარის სისწრაფით მოიცვა ხელოვნების ყველა დარგი არქიტექტურიდან დაწყებული, სამოსის დიზაინით დამთავრებული. ოპტიკურ ილუზიას ადამიანის მხედველობის სისტემა შეჰყავს შეცდომაში,  არარსებულის ან რეალურად არსებულის არასწორად წარმოსახვით. ოპ არტის ნამუშევრები ძირითადად შავ-თეთრი ფერებშია შესრულებული, რომელიც მოძრაობის, უხილავი გამოსახულებებისა და ვიბრაციების წარმოსახვას იწვევს. ხშირად, შეცდომით, ოპ არტსა და პოპ არტს ერთმანეთთან აიგივებენ, მაგრამ შემოქმედებითი მსგავსება მათ შორის  არ არსებობს. ჩემი ბლოგი გაგაცნობთ ზოგადად ოპ არტსა და მის გავლენას მოდის ინდუსტრიაზე.

სახელწოდება ოპ არტი პირველად ჟურნალ „ტაიმში“ გამოჩნდა 1964 წელს, თავდაპირველი ნამუშევრების შექმნიდან რამდენიმე წლის შემდეგ. მის წარმოშობას გასული საუკუნის დასაწყისში, რუსეთში დაბადებულ კონსტრუქტივიზმს უნდა ვუმადლოდეთ. 1965 წელს გამართული გამოფენის “The Responsive Eye” (“დამყოლი თვალი“)  დამსახურებით, ოპ არტის პოპულარობამ პიკს მიაღწია. მართალია კრიტიკოსებმა სერიოზულად არ მიიღეს ხელოვნების ახალი მიმდინარეობა და მას უბრალოდ თვალის მატყუარა უწოდეს, მაგრამ მალევე, ამგვარი გამოსახულებები უამრავ კომერციულ კონტექსტში გამოიყენეს. მიმდინარეობის წარმომადგენლის ბრიჯიტ რაილის ნამუშევარი, ერთ-ერთმა ამერიკულმა კომპანიამ ტანსაცმლის ნაჭრის დიზაინში უკანონოდ გამოიყენა.

victor Vasarely Vega

Victor Vasarely – Vega

ოპ არტში თავმოყრილია აღქმის განცდები, რომლებიც ხედვის ფუნქციებს ემყარება. ეს დინამიური ვიზუალური ხელოვნებაა,  რომელიც ეფუძნება ფიგურებისა და ფორმის ურთიერთქმედებას. შედეგად ვიღებთ სიბრტყეებს შორის ინტენსიურ და წინააღმდეგობრივ გარდასახვას შავ-თეთრი ან მონოქრომული ნახატებით. სხვადასხვა ფიგურების დინამიური განვითარება ქმნის გამოსახულებებს გარკვეულ ფერებში,  იმის მიხედვით, თუ როგორ ამუშავებს და აღიქვამს  თვალის გუგა სინათლეს. როგორც გოეთე აღწერდა თავის „ფერთა თეორია“-ში – ზღვარზე, სადაც ნათელი და ბნელი ხვდება ერთმანეთს, წარმოიქმნება ფერი, ვინაიდან სინათლე და სიბნელე ორი ცენტრალური ძალაა ფერის შექმნისას.

ოპ არტის ერთ-ერთი პირველი მიმდევარი, შეიძლება  ითქვას ფუძემდებელიც, უნგრელი მხატვარი ვიქტორ ვასარელი იყო. მისი შემოქმედება რამდენიმე სტილს მოიცავს, მაგრამ ყველაზე წარმატებული თეთრისა და შავის კომბინაციით შექმნილი ნამუშევრები აღმოჩნდა. Movement in squares - Bridget Riley - Copyვასარელის ერთ-ერთი ძალიან ცნობილი ტილო „ვეგა“ ჯერ კიდევ 1957 წელს შეიქმნა, როცა ტერმინი ოპ არტი არც არსებობდა. კვადრატულ ბადეზე რამდენიმე მრუდე ხაზი იძლევა ჩაღრმავებისა და ამოღრმავების ეფექტს და ტოვებს შთაბეჭდილებას, რომ არ არის ერთი სიბრტე.  ნახატი გვიჩვენებს საწინააღმდეგო მონაცემებს და ჩვენ აღვიქვამთ მოძრავ  სფეროებს. რეალურად ნამუშევარი დიაგონალებისგან, ჰორიზონტალებისა და ვერტიკალებისაგანაა შექმნილი.

 

Bridget Riley – Movement in Squares

მიმდინარეობის  კიდევ ერთი ცნობილი წარმომადგენელია  ინგლისელი მხატვარი ბრიჯიტ რაილი. რაილის ნამუშევრები გეომეტრიული ფიგურების მრავალფეროვნებაა, რომელიც მოძრაობის ან უხილავი ფერის შეგრძნებას იწვევს. მის პირველ გამოფენაზე წარმოდგენილმა ნამუშევრებმა მნახველებში ზღვის ავადმყოფობისა და ვარდნის შეგრძნება გამოიწვია. 1960 წელს ვენეციის ბიენალეს ფესტივალზე  მხატვარმა მოაწყო ფუტურისტული და ოპ არტის სტილში შესრულებული ნამუშევრების მასშტაბური გამოფენა, ეს უკანასკნელი იმ დროისთვის ახალი და აბსოლუტურად უცხო იყო.

Victor Vasarely Museum

Victor Vasarely Museum

ოპ არტი არქიტექტურაში საკმაოდ საინტერესოდ და დამაბნევლად გამოიყურება, რადგან მისი წარმოდგენა დიდ სივრცეზე ხშირ შემთხვევაში შიშს იწვევს ხოლმე.  ამის ცალსახა მაგალითია „კაფე ვოლი“ მელბურნში.  შენობის ფასადი დიდი შავ-თეთრი ოთხკუთხედებისგან შედგება, რომელიც მოწითალო ხაზებითაა გამოყოფილი. იგი მელბურნის ერთ-ერთ ღირსშესანიშნაობათაც კი ითვლება და მის სანახავად უამრავი ტურისტი მიდის.  შენობის შეხედვისას ჩნდება შეგრძნება, რომ ის მოძრაობს და ნაწილებად იშლება. შესაბამისად, ის ადგილობრივებისთვის არც თუ ისე საყვარელი ადგილია. ერთ-ერთი გამორჩეული არქიტექტურული ნაგებობა ვიქტორ ვასარელის მუზეუმია საფრანგეთში. Café Wall Illusionვასარელის სჯეროდა წარმოსახვითი ილუზიისა და არქიტექტურის  ურთიერთობის.  შენობის ფასადი გიგანტური კვადრატული ფილებითაა შემოსაზღვრული, რომელიც მონაცვლეობით თეთრად და შავად შეიღება. მასში მოთავსებული საპირისპირო ფერის წრეები თვალს აღიზიანებს და იწვევს წინაღობას.    შენობის შორიდან ყურებისას ჩნდება ასოციაცია, რომ კვადრატებში ჩაყოლებული ბურთები მონაცვლეობით მოძრაობენ, ხოლო თეთრი ნაწილები დღის განათებაზე თვალისთვის უხილავი ხდება, რადგან მზის სხივების ზემოქმედებით სითეთრეს და ცის  ტონს  თვალი თითქმის ერთნაირად აღიქვამს.  შედეგად გვეჩვენება რომ სიცარიელეში მხოლოდ შავი ბურთებია.

Marc Jacobs Spring 2013

Marc Jacobs Spring 2013

მოდის სფეროში ოპ არტის მოტივებზე შექმნილი ერთ-ერთი ყველაზე დასამახსოვრებელი კოლექცია წარმოადგინა მარკ ჯეკობსმა 2013 წლის გაზაფხულზე. დიზაინერის მოდელი 60-იანი წლების ქალია. სამოსი სწორი, მარტივი სილუეტისგანაა შექმნილი. კოლექციაში მთავარ როლს  ძირითადად შავი და თეთრი ხაზებისგან შექმნილი  მატერიები ასრულებს.  მარკ ჯეკობსმა ამ ოპტიკური ალუზიით მიიღო ოპტიკური ილუზია. სხვადასხვა სისქისა და ფორმის შავ-თეთრი ხაზებისგან შექმნილმა სამოსმა, მნიშვნელოვანი ნიშა შექმნა არა მხოლოდ დიზაინერის, არამედ მოდის ისტორიაშიც.  “ ახალგაზრდა ქალმა საჭიროა იცოდეს, რომ სექსუალური მიმზიდველობა არ არის მხოლოდ სიშიშვლე“ – განაცხადა კოლექციის შესახებ დიზინერმა. სილუეტებისა და  გამოყენებული მატერიების მიუხედავად, კოლექცია საკმაოდ ტენდენციურად გამოიყურებოდა. მიღწეული ეფექტით მნახველს არ შექმნია შთაბეჭდილება, რომ სამოსი 60-იანი წლების მოდას ეხმიანებოდა. მარკ ჯეკობსის ლუქი ყოველთვის ძლიერი, უნიკალური და შემოქმედებითია. წარსულზე, ისტორიაზე დაფუძნებული, იგი აუცილებლად პასუხობს ტენდენციებს. ჯეკობსმა ოპ არტის  კოლექციიათ დაგვანახა რადიკალური გადასვლა სტილში, 60-იანი წლების ახალგაზრდა  გოგონასა და თანამედროვე, გვიანდელი დეკადის თავისუფალ სულს შორის.

marc-jacobs-spring-2013კოლექციაში მრავლად იყო წარმოდგენილი გრძელი მაისურები, რომლებსაც კაბის დატვირთვა ჰქონდა და ასევე გრძელი, სწორი კაბები, რომლებიც შარვლის ან კომბინეზონის შთაბეჭდილებას ტოვებდა. საზოგადოებისთვის შეთავაზებულ ამ გაუგებრობას ემატებოდა ოპტიკური ილუზია ანუ ოპ არტი, რამაც მაყურებლის თვალის ორმაგი გაღიზიანება და ამავდროულად დიდი მოწონება დაიმსახურა.

 

Untitled collageუამრავ გავლენასთთან ერთად, ოპ არტის ინსპირაცია მკაფიოდ იგრძნობა ალექსანდრ მაკქუინის 2009 წლის შემოდგომის კოლექციაში. სამოსის დრამატულობას უფრო ამძაფრებდა და თვალისმომჭრელს ხდიდა შავ-თეთრი ფერების თამაში. კოლექცია, მეოცე საუკუნის ტენდენციებისა და ქსოვილების სტრუქტურით, მომავლის ქალბატონის ილუზიას წარმოადგენდა. ლუქებში იგრძნობა შანელისა და დიორის მოდის სახლების გავლენაც, მაგრამ ნებისმიერი დეტალის ცალკე ხილვისას, მარტივად აღიქმება ავტორის ხელი. ოპ არტული ილუზიის ხელშეწყობით სხვადასხვა ზომის  ერთი კონკრეტული პრინტი, მაკქუინის აღნიშნულ კოლექციას მართლაც წარმოუდგენლად შთამბეჭდავს ხდის.

Balmain spring 2013შესაძლოა ითქვას, არც მოდის სახლ ბალმენის  ამჟამინდელი კრეატიული დირექტორი, ოლივერ როუსტენია გულგრილი ოპ არტის მიმართ. მის ყოველ კოლექციაში შევხდებით რამდენიმე ლუქს ოპტიკური ილუზიის გამოყენებით.  ბალმენი სხვადასხვა ტექნიკით შესრულებული სამოსით იწონებს თავს, რომელთა შორის მრავლადაა შავ-თეთრი, სხვადასხვა ფორმისა და ზომის გეომეტრიული ფიგურები. ასევე, ოპ არტის გავლენა მკაფიოა ლუი ვიტონის 2013 წლის გაზაფხულის კოლექციაში, იმ განსხვავებით, რომ მის სამოსში  ჭარბობს ფერები და ფიგურებიდან კი მხოლოდ კვადრატებს შევხვდებით. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ამ პერიოდში ლუი ვიტონის მოდის სახლს ხელმძღვანელობდა მარკ ჯეკობსი, რომელიც მოდაში ოპ არტის გამოყენების დიდოსტატია. შემოთავაზებული ექვს წუთიანი არტ ინსტალაცია განსხვავებულ ფორმატს წარმოადგენდა და არ იმეორებდა დიზაინერის საკუთარი ხაზის ტექნიკას.   Louis-Vuitton-Spring-2013

Louis Vuitton  Spring 2013

 

21369102_1235907316555255_511489677905536205_n

 

ტექსტი: ივანე ქეშიკაშვილი

ჟურნალი ბომონდის სექტემბრის ნომერი

 

 

 

დონენენეე

Zadig & Voltaire – ანუ ბედისწერა!

პარფიუმერულმა კომპანიამ ისი პარიმ ქართულ ბაზარზე ახალი ბრენდი Zadig & Voltaire  წარმოადგინა. რამდენიმე დღის წინ გამართულ პრეს ლონჩზე  ბრენდისვე ახალი სუნამოების For Her-ისა და For Him-ის პრეზენტაცია შედგა. ბრენდი ოცი წელის წინ პარიზში დაარსდა ფრანგი ფილოსოფოსისა და მწერლის ვოლტერის შთაგონებით. სუნამოს ინსპირაცია კი პარიზი, როკი და არტია.

ეს არის ალქიმია თქვენსა და მას შორის – ამბობს ბრენდის დამფუძნებელი ტიერ ჟილიე და გვთავაზობს მაცდუნებელ თამაშს. ბრენდმა შექმნა წყვილი არომატი, რომელიც ნამდვილად მოეწონებათ ახალგაზრდა, ამბიციურ და ამავე დროს, განსაკუთრებულად რომანტიულ ნატურებს.

ZadigBRAND
სუნამო არის სიწმინდისა და იდუმალების ბალანსი, რომელიც გვიამბობს პარიზულ ისტორიას.  კონცეფცია ბოჰემური ელეგანტურობის ანუ როკ სტილის მატარებელია, რომელიც ორი ადამიანის ერთიანობას გვაგონებს. სუნამოს ფლაკონიც დამსხვრეული მინის ინსპირაციითაა შექმნილი. For Her-ისა და For Him-ის ფლაკონების ერთად დადებისას ჰარმონიული  წყვილი იქმნება,  როგორც  ბრენდის სახე ფრანგი მოდელები ერინ ვოსონი და სემ ლამერი არიან.

For Her! –  მერქნოვანი და ყვავილოვანი სურნელი, რომლის მთავარი ნოტები ვანილი, ვარდისფერი წიწაკა, ჟასმინი და რძიანი წაბლის კრემია. აღნიშნულ ნოტებს შორის თანხვედრაა, მაგრამ მაინც ყველა ინარჩუნებს საკუთარ ინდივიდუალურობას. სუნამოს ამ ინგრედიენტების ერთობლიობა მოგანდომებთ პარიზის ქუჩებში ხეტიალს ან როკის მოსმენას. დიახ ეს პარიზელი მოსუვენარი გოგონაა, რომელსაც ხელოვნების  სენი აქვს შეყრილი.

For Him! – შავი წიწაკა, ცისტრუსოვანი არომატი, რძიანი სანდალი და ვანილი. ეს Zadig and Voltaire-ის ძლიერი მამაკაცია, რომლის კრედო როკი, ხელოვნება და სიყვარულია.

Zadig & Voltaire  – ახალგაზრდობისა და გამბედაობის ერთგვარი მანიფესტია.

ტატუირება – ადამიანის განუყრელი აქსესუარი

 

90-იანი წლებიდან მოყოლებული დღემდე ტატუს ტენდენცია უფრო და უფრო აქტუალური ხდება მსოფლიოში.  ტატუს ზოგი სხეულის მორთვის მიზნით, ზოგი თვითგამოხატვის ექსტრემალური ნიშნით იკეთებს. ტატუირება კანის გაჭრას და საღებავის შიგნით შეყვანას გულისხმობს, ჭრილობა ხორცდება და საღებავი რჩება. ადრეულ წლებში ტატუირებას პატიმრების დასანიშნად მიმართავდნენ, დღეს კი სხეულის ეს აქსესუარი მაღალ მოდადაც შეიძლება ჩაითვალოს. დასავლეთის ქვეყნები ამ კულტურას XVIII საუკუნეში ეზიარნენ, როდესაც ჯეიმზ კუკი წყნარი ოკეანის სამხრეთით მოგზაურობდა. მოგვიანებით, XIX საუკუნეში ტატუ კანონით აიკრძალა.
tattoo-art
ახალ ზელანდიაში  მაორები ტატუირებას ძვლის საჭრელით აკეთებდნენ, რომლის ტარების უფლებაც მხოლოდ მაღალი რანგის ადამიანებს შეეძლოთ. იაპონიაში კი XVIII საუკუნეში ტატუს ტარება თავისუფლების აღკვეთით ისჯებოდა, რადგან ყველა ადამიანი ვინც ტატუს ატარებდა  „იაკუძას“ განგსტერებთან ასოცირდებოდა. დღესაც იაპონიაში ამოსვირინგებული სხეული კარგ ტონად არ ითვლება და სხეულზე ნახატების გამო შეიძლება სავარჯიშო დარბაზში ან საცურაო აუზზე არ შეგიშვან.
tattoo-removal-work-3გასულ საუკუნეში კონსერვატიული ქალბატონები და მამაკაცები კრიტიკულად უყურებდნენ ტატუირებას, დღესდღეობით კი ბევრ დასავლურ ქვეყანაში ტატუთი გამოჩენა სამსახურშიც კი შეიძლება. ეს  „ტაბუდადებული“ თემა ამყარებს აქსიომას, რომ  ხანდახან წესებს თვით მოდა აწესებს და არა ხალხი.